Win CC Flexible 2007 Türkçe Kullanım Klavuzu

Win CC Flexible 2007 Türkçe

Kullanım Klavuzu


İndirmek İçin Tıklayın

İndirmek İçin Tıklayın
İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ……………………………………………………………………………………………….. iii
GİRİŞ…………………………………………………………………………………………………………………1
ÖĞRENME FAALİYETİ-1 …………………………………………………………………………………….3

1. OPERATÖR PANELLERİ
………………………………………………………………………………….3
1.1. Operatör Paneli Tanımı…………………………………………………………………………………3
1.2. Operatör Panel Çeşitleri ………………………………………………………………………………..5
1.2.1. Push Button Paneller ………………………………………………………………………………6
1.2.2. Micro Paneller……………………………………………………………………………………….6
1.2.3. Mobil Paneller……………………………………………………………………………………….7
1.2.4. Paneller………………………………………………………………………………………………..7
1.2.5. Multi Paneller ……………………………………………………………………………………….8
1.2.6. Operatör Panelini Sisteme Bağlamak…………………………………………………………8
UYGULAMA FAALİYETİ……………………………………………………………………………….12
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ………………………………………………………………………13
ÖĞRENME FAALİYETİ-2 …………………………………………………………………………………..14

2. OPERATÖR PANELLERİNİ PROGRAMLAMA …………………………………………………14
2.1. Operatör Panelini Programlama Editörü …………………………………………………………14
2.1.1. Yeni Bir Proje Oluşturmak …………………………………………………………………….15
2.1.2. Çalışma Ekranı…………………………………………………………………………………….19
2.1.3. Proje Görünüşü ……………………………………………………………………………………20
2.1.4. Çalışma Alanı……………………………………………………………………………………..21
2.1.5. Alet Kutusu…………………………………………………………………………………………22
2.1.6. Properties……………………………………………………………………………………………24
2.1.7. Proje Oluşturmak …………………………………………………………………………………25
2.1.8. Ekran Ayarları
Yapmak…………………………………………………………………………25
2.1.9. Ekran İsmi Değiştirmek…………………………………………………………………………26
2.1.10. Operatör Panelinin PLC ile Bağlantısını Sağlamak …………………………………..27
2.1.11. Ekranda Dısplay Oluşturmak………………………………………………………………..28
2.1.12. Bar Grafiği………………………………………………………………………………………..31
2.1.13. Ekranda Yazı
Kullanmak……………………………………………………………………..32
2.1.14. Ekranda Buton Objesi Oluşturmak ………………………………………………………..33
2.1.15. Çok Konumlu Buton Objeleri……………………………………………………………….35
2.1.16. Animasyon………………………………………………………………………………………..35
2.1.17. Fonksiyon Tuşları……………………………………………………………………………….36
2.1.18. Görsel Şekil Tanımlama ………………………………………………………………………37
2.1.19. Verileri Grafiksel Olarak Görme (Trend Wiev)………………………………………..38
2.1.20. Birden Çok Sayfa Arasında Geçiş………………………………………………………….39
UYGULAMA FAALİYETİ……………………………………………………………………………….41
ÖĞRENME FAALİYETİ-3 …………………………………………………………………………………..43

3. HATA MESAJLARINI HAZIRLAMA………………………………………………………………..43
3.1. Discrete Alarm…………………………………………………………………………………………..43
3.2. Analog Alarm ……………………………………………………………………………………………46
3.3. Alarm Mesajı
Penceresi Hazırlama………………………………………………………………..49
UYGULAMA FAALİYETİ……………………………………………………………………………….51
ÖĞRENME FAALİYETİ
-4 ………………………………………………………………………………….53

i

4. PROGRAMI OPERTÖR PANELİNE YÜKLEMEK………………………………………………53
UYGULAMA FAALİYETİ……………………………………………………………………………….56
MODÜL DEĞERLENDİRME……………………………………………………………………………….58
ÖNERİLEN KAYNAKLAR ………………………………………………………………………………….61
KAYNAKÇA ……………………………………………………………………………………………………..62

ii

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD 523EO0160
ALAN Elektrik Elektronik Teknolojisi
DAL/MESLEK Otomasyon Sistemleri
MODÜLÜN ADI Operatör Panelleri
MODÜLÜN TANIMI
Operatör panellerinin PLC de yüklü program ile
bağlantılı
olarak programlanmasını
anlatıldığı öğrenim
materyalidir.
SÜRE 40/32
ÖN KOŞUL PLC Programlama Teknikleri modülünü tamamlamış
olmak.

YETERLİK Operatör panelini sisteme göre programlamak.
MODÜLÜN AMACI
Genel Amaç
Bu modül ile, gerekli ortam sağlandığında sistem için
gerekli operatör panelini programlayarak montajını
hatasız
olarak programlayabileceksiniz.
Amaçlar
1. Kontrol ve operatör panellerinin sisteme uygun modelini
seçebileceksiniz.
2. Operatör panelini yapılacak sisteme göre hatasız
programlayabileceksiniz.
3. Sistemin gerektirdiği hata mesajlarını
eksiksiz
yapabileceksiniz.
4. Yapılan programı
operatör paneline hatasız
yükleyebileceksiniz.
EĞİTİM ÖĞRETİM
ORTAMLARI VE
DONANIMLARI
PLC deney seti, kontrol ve operatör paneli, datashow,
İnternet, farklı
markaların kullanım kılavuzları.
ÖLÇME VE
DEĞERLENDİRME

Modülün içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden
sonra, verilen ölçme soruları, kendinize ilişkin gözlem
ve değerlendirmeleriniz yoluyla kazandığınız bilgi ve
becerileri ölçerek kendi kendinizi değerlendireceksiniz.

Öğretmen, modül sonunda size ölçme teknikleri
uygulayarak modül uygulamaları
ile kazandığınız bilgi
ve becerileri ölçerek değerlendirecektir.

Öğretmen, modül sonunda performansınızı
derecelendirme ölçeği ile yeterli konuma gelip
gelmediğini belirleyecektir.

iii

iv

GİRİŞGİRİŞ
Sevgili Öğrenci,

Bilgisayar tabanlı
kontrol sistemlerinin kullanımı
oldukça yaygınlaştı. Bu sistemin
kullanım alanının artmasıyla beraber farklı
ara yüzlere de ihtiyaç duyulmaya başlandı. Ara
yüzlerin kullanım amaçları
programın bazı aşamalarında çevrime dışardan da verilerin
girilmesi ya da sistemin bazı aşamalarında verilerin diğer kullanıcılar tarafından da izlenmesi
gereğidir. Operatör panellerinin genel anlamda görevi budur.

PLC programı
ile haberleşebilen ve kullanımı
kolay olan operatör paneli ya da HMI
(human machine ınterface) artık isteğe bağlı
olmaktan çıkmış
ve kullanımı
zorunlu hale
gelmiştir. Daha önce PLC programlamayı öğrendiniz. Operatör panelleri modülünde ise
farklı
ölçekteki PLC ve benzeri sistemler için uygun olan panelini seçmeyi, gerekli
haberleşme ve elektrik bağlantılarını
yapmayı
ve programlamayı öğreneceksiniz.

1

2

ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1
AMAÇ

Kontrol ve operatör panellerinin sisteme uygun modelini seçebileceksiniz.

ARAŞTIRMA


Değişik markaların ürettiği operatör panelleri ile ilgili web sitelerinden
panellere ait teknik özellikleri araştırınız.

Değişik markalarda operatör panellerinin seçim kataloglarını
ve broşürlerini
temin ediniz ve inceleyiniz.

Otomasyonla ilgili dergilerde operatör panelleri ile ilgili yazıları
derleyiniz.
1. OPERATÖR PANELLERİ
1.1. Operatör Paneli Tanımı
Günümüz dünyasında bilgiye olan ihtiyaç oldukça fazladır. Üretim hatları, makineler

ve prosesler ile mümkün olduğunca fazla bilgi alışverişi yapılabilmelidir. Kaldı
ki, kontrol

ekipmanı
olarak PLC kullanılması
ve PLC’lerin üretim ve proses ile ilgili oldukça fazla
bilgiye zaten sahip olmaları
operatör panel kullanımını
daha da
cazip hale getirmektedir.

Makineler, üretim hatları
ve
proses sistemleri operatöre,
operatörler de bu karmaşık
sistemler ile anlaşmaya ihtiyaç
duyarlar. Bu tip sistemlerin
kontrolünü gerçekleştiren PLC’ler
yapıları
gereği sağır ve dilsizdirler.
Bir şekilde operatörler ile akinalar
ve proses sistemlerinin anlaşmaları
sağlanmalıdır.

Şekil 1.1: Operatör paneli

3

Şekil 1.2: Otomasyon sistemi çinde operatör paneli

Kontrol sistemlerinin ilk dönemlerinden itibaren makine ile insan arasındaki bu
anlaşma ihtiyacı
buton, pako şalter, lamba gibi elemanlar ile giderilmeye çalışılmıştır.
Kontrol elemanı
olarak PLC’lerin kullanılmaya başlanmasından sonra, PLC kabiliyetlerinin
yeterince kullanılmasını
sağlamak üzere kullanılan buton ve lamba sayıları
makinelerin
karmaşıklığı
ile doğru orantılı
olarak artmıştır.

Ancak; buton, lamba gibi makine ile operatörün
anlaşmasını
sağlayacak her eleman için en azından bir delik
delme ve kablo bağlantılarının yapılması
ihtiyacı, hem maliyeti
arttırmış
hem de makinelerin operatör tarafından
kullanılmalarını
zorlaştırmıştır. Ayrıca; bu tip teknoloji
kullanılmış
makinelerde herhangi bir değişiklik yapmak oldukça
zordur. Örneğin, sadece bir tane buton eklemek bile bütün
kontrol panelinin değişmesine, bütün deliklerin yeniden
delinmesine ve kablo bağlantılarının yeniden yapılmasına neden
olabilir. Bu işlemler de oldukça maliyetlidir.

Ayrıca kullanılan her eleman için PLC sisteminde bir giriş
veya çıkış
noktası
kullanılması
gerektiği de unutulmamalıdır. Bu nedenle, bu tip teknoloji kullanan makine
imalatçısının ürün geliştirme imkânı kısıtlıdır. Maliyet ve teknolojiden dolayı
rekabet şansı
ortadan kalkar.

Şekil 1.3: Butonlar
4

Bütün bu bilgilerin bir ekran üzerinde operatöre sunulması, operatörün gerekli bilgileri
bu ekran üzerinden üretim hattına iletmesi operatör panel kullanmanın bir diğer avantajı
olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu tip haberleşme ve bilgi ihtiyaçlarının artması, kontrol edilen sistem ile daha detaylı
çalışma ihtiyacı
operatör panellerinden beklentileri arttırmıştır.

Bu ihtiyacları
karşılamak
üzere öncü operatör paneli
üreticileri sistemlerine yeni
fonksiyonlar eklemeye
başlamışlardır. Bu fonksiyonlar
ile operatör panelleri artık bir
SCADA (Supervisory Control
and Data Acquisition) yazılımı
gibi… davranabilmektedirler.
Bunlardan en önemlileri bu tip
panel programlarının,
protokollerinin daha açık hâle
gelmesi ve panel üzerindeki
seri kapıların serbest olarak
kullanılmasıdır.

Şekil 1.4: Operatör paneli üzerinden ekranı

Hatta bazı
üreticiler bu panellerin üzerine giriş çıkış
noktaları
da ilave etmektedirler.
Bu giriş çıkış
noktalarından amaç paneli bir PLC gibi kullanmaktır.

Panellerin daha açık hâle gelmesi ile burada artık operatör panellerinin içine çeşitli
mantıklar içeren programlar yazmak mümkün hâle gelmektedir. Bunun için operatör panel
içerisine kendi dilleri ile program yazılabilmektedir. Artık operatör panel derleyicilerinin
içindeki programların sağladıkları
geliştirilebilir, yeni fonksiyonlar ilave edilebilir. PLC
hafızasından tasarruf sağlamak üzere PLC’nin gerçekleştirmesi gereken kontrollerin bazıları,
hatta zamanlayıcılar ve sayıcılar bile panel içerisine konabilmektedir.

Operatör panel programlayan herkesin çoğu zaman karşılaştığı
problem, yapılmak
istenen bazı
animasyonların doğrudan panel üzerinde yapılamamasıdır. Bunun için mutlaka
bazı
mantıkların (mesela karşılaştırmaların) PLC içerisine yazılması
gerekmektedir. Bu tür
mantıkları
PLC yaparak panelin istendiği gibi davranması
sağlanmıştır. Ama artık yeni tip
panellerde bütün bu işlemler doğrudan panel içerisinde yapılabilmektedir. Böylece hem
PLC’nin yükü hafifletilebilir ve hem de çok daha hızlı
animasyonlar, ekran geçişleri
yapılabilir.

1.2. Operatör Panel Çeşitleri
Operatör paneli PLC, DP vb. gibi bilgisayar tabanlı
sistemlerde, sistem kurulumu
aşamasında seçilebilir ya da var olan sisteme daha sonradan eklenebilir. Üretici firmalar

5

bunu ön görererek üretimlerini gerçekleştirir. Farklı
markaların operatör panelleri birbiriyle
de kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır. Bu aşamada önemli olan kullanıcının kendi sistemi
için en uygun paneli seçebilmesidir. Operatör paneli seçilirken üretici firma tarafından
verilen kataloglar dikkatle incelenmeli ve seçim buna göre yapılmalıdır. Genelde
sınıflandırma ekranın kullanım şekline göre yapılmıştır. Bunlar;

-Push button paneller

-Micro paneller

-Mobil paneller

-Paneller

-Multi panellerdir

Ayrıca panel PC’leride bu sınıflamaya dâhil edebiliriz.

1.2.1. Push Button Paneller
İstenildiğinde değiştirilebilen esnek yapısı
ve kolay kablo bağlantısı
ile geleneksel kontrol
panolarına alternatif olarak kullanılmaktadır.

Yumuşak ön yüzeyi ve kolay
temizlenebilir olması
özellikle gıda endüstrisinde
tercih nedenidir. İstenilirse normal buton, ışıklı
ikaz ya da acil stop butonu da eklenebilir. PLC,
PROFIBUS DP ve MPI sistemleriyle uyumlu
çalışabilir.

Şekil 1.5: Push button panel

1.2.2. Micro Paneller
Küçük ölçekli makine ve tesislerin izlenmesinde kullanılan operatör panelleridir. Text
panel ya da touch panel olarak üretilmektedir. Yapısı
karmaşık olmayan PLC’lerle beraber
kullanılır. Haberleşme protokolü olarak sadece MPI (multıpoınt ınterface) kullanılabilir.
Sadece kendi markasıyla beraber kullanılabilir.

Şekil 1.6: Mikro panel

6

1.2.3. Mobil Paneller
Taşınılabilir operatör panelidir. Farklı
markalı
PLC’lerle haberleşebilir. Büyük orta ve
küçük ölçekli sistemlerde ve dağınık mimaride kulanılabilir. Bilgisayar tabanlı
tüm
otomasyon sistemleri ile haberleşebilir. Veri saklama hafızası
büyüktür. Dokunmatik ekranı
ve tuş
paneli vardır.

Şekil 1.7: Mobil paneller

1.2.4. Paneller
Orta ölçekli uygulamalarda en çok kullanılan operatör paneli sınıfıdır. Tuş
takımı
ve
dokunmatik ekran olarak üretilir. Bu iki özellik aynı
üründe de bulunabilir. Farklı
uygulamalar için tercih edilecek değişik büyüklükte paneller üretilmektedir. Büyüklüğüne
göre haberleşme özellikleri ve veri saklama hafızası
değişiklik gösterir. Farklı
markalarla da
haberleşebilir.

Şekil 1.8: Farklı
fonksiyonlara sahip paneller

7

1.2.5. Multi Paneller
Dağınık mimari ve
program döngüsü hızlı
sistemler
için tasarlanmıştır. tüm
haberleşme protokollerine uyum
sağlar ve farklı
markalarla da
haberleşebilir. veri saklama
hafızası
yüksektir. büyük ölçekli
ve kompleks uygulamalar için
tercih edilir.

Şekil 1.9: Farklı
fonksiyonlara sahip multi paneller

1.2.6. Operatör Panelini Sisteme Bağlamak
1-Multımedya kartı
yuvası
2-Display/ dokunmatik ekran
3-Bağlantı
noktası kıskaçları
4-Bağlantı contası

8

1-Ortak negatif uç
2-Güç kaynağı
girişi
3-RS -485 / RS – 422 arayüzü (IF 1B )
4-USB girişi

Şekil 1.10: TP 177 B’nin bağlantı
detayları

RS 485 ara yüzü haberleşme sağlanacak programın ya da sistemin özelliğine göre
aşağıdaki tabloda gösterilen şekilde bağlanmalı. Dip swıch ayarları
doğru seçilmelidir.

Şekil 1.11: Operatör paneli ile PLC bağlantısı

9

Şekil 1.12: Operatör paneli ile PLC arasındaki adaptör dip swıch ayarları

Şekil 1.13: Operatör paneli ile PC arasındaki bağlantı
ayarları

10

Dip swıch ayarları
veri aktarım hızını
belirler. RS-485 adaptörün ayar verileri
yukarıda verilmiştir. 2 numara ile gösterilen konum ledleridir.

11

UYGULAMA FAALİYETİ

Size verilen operatör panelinin teknik özelliklerini çıkararak heberleşme ve enerji
bağlantılarını
dip siwic ayarlarını öğretmeniniz gözetiminde yapınız.

İşlem Basamakları
Öneriler

Sistem ihtiyaçlarını
tespit etmek.

PLC laboratuvarınızda kullandığınız
PLC’nin marka model ve CPU modelini
belirleyiniz.

Sistemin ihtiyacını
karşılayacak operatör
veya konrol panelini seçmek.

PLC sisteminize uygun olabilecek farklı
markalardan operatör paneli tipi
belirleyiniz.

Belirlediğiniz operatör panellerinin
kullanım kılavuzlarını
dikkatlice
inceleyerek hangi haberleşme
protokollerini kullanabileceğinizi
belirleyiniz.

Operatör veya kontrol panellerinin enerji
ve haberleşme bağlantılarını
yapmak.

Seçtiğiniz operatör panelinin PC ve PLC
bağlantılarının nasıl yapıldığını
araştırınız.

Sisteminizi uygun bağlantı
tipine göre
operatör paneline bağlayınız.

12

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
PERFORMANS TESTPERFORMANS TESTİ

DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ
Evet Hayır
1 Atölye çalışma kurallarına uygun şekilde giyindiniz mi?
2 Öğretmeninizden konuyla ilgili yeterli teknik bilgi aldınız
mı?
3 Çalışacağınız PLC’nin teknik özelliklerini biliyor musunuz?
4 Çalışacağınız PLC’de daha önce program örnekleri yaptınız
mı?
5 Program örnekleri PLC’de yüklü mü?
6 PLC’ye uygun operatör panelini seçtiniz mi?
7 Seçtiğiniz operatör panelinin lisanslı
programı
bilgisayarınızda yüklü mü?
8 Operatör paneli ile PC arasında uygun bağlantıyı
sağladınız
mı?
9 Operatör paneli ile PLC arasında uygun bağlantı
ve
haberleşme sağlandı mı?
10 PLC operatör paneli ve PC arasında haberleşme
sağlanabiliyor mu?
DÜŞÜNCELER
…………………………………………………………………………………

DEĞERLENDİRME

Kontrol listesindeki davranışları sırasıyla uygulayabilmelisiniz. Uygulayamadığınız
davranıştan diğer davranışa geçmek mümkün olamayacağından faaliyeti tekrar etmelisiniz.

13

ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2
AMAÇ

Operatör panelini yapılacak sisteme göre hatasız programlayabileceksiniz.

ARAŞTIRMA


Farklı
tipteki operatör panelleri için tasarlanmış
programlama dillerini
araştırınız.

Operatör panellerinde kullanılan programlama dillerinin özelliklerini araştırınız.
2. OPERATÖR PANELLERİNİ
PROGRAMLAMA
2.1. Operatör Panelini Programlama Editörü
Sistem için uygun operatör paneli seçildikten sonra, seçilen panele uygun
programlama dili belirlenir. Üretici firmalar operatör panelleri için kullanılması
gereken
programı
tavsiye ederler. Bu aşamada yapılması
gereken tavsiye edilen programlama dilleri
içinden bizim sistemimiz için en uygun olanı
seçmektir.

Aşağıdaki şekilde bu amaçla hazırlanmış
seçenekler gösterilmiştir.

Şekil 2.1: Operatör panellerine uygulanacak farklı
programlama versiyonları

14

Sisteminiz için uygun olan dili ya da dilin versiyonunu seçtikten sonra programlamaya
geçebilirsiniz. Seçtiğiniz programda sizi tercihlerinize göre yönlendirecek esneklikte
tasarlanmıştır. Operatörünüzü programlamak için kullanacağınız PC’nin, seçtiğiniz programa
uygun donanımda ve özelliklerde olmasına dikkat ediniz.

Kitabımızda kullanılacak dil WIN CC flexible için önerimiz pentıum IV ve512 MB
RAM’dir.

Operatör panelinin işlevi PLC ile kullanıcı
arasındaki haberleşmeyi bizim
belirlediğimiz sınırlar içinde sağlamaktır. Panel programlamaya başlamadan önce şu
soruların cevapları
verilmelidir:


PLC’de yüklü olan programın hangi aşamalarının operatör tarafından izlenmesi
öngörülmüştür?

Operatör panelini kullanan teknik eleman gerektiğinde hangi verilere müdahele
edebilmelidir?

Kaç tane operatör paneli kullanılacaktır?

Operatör paneli ya da panelleri hangi PLC ile haberleşecek?

Kullanılacak PLC’ya da PLC’lerin modeli ve mimarisi nedir?
Alınan cevaplara göre, operatör panelinin modeli ve adedi belirlendikten sonra
programlamaya geçebilirsiniz.

WIN CC flexible kurulduktan sonra bilgisayar yeniden başaltılmalıdır. Ekranda başlat
menüsünden programı
seçiniz.

2.1.1. Yeni Bir Proje Oluşturmak
Şekil 2.2: Proje başlatma menüsü

15

Şekil 2.3: Program oluşturma sihirbazı

Program oluşturma sihirbazının sunduğu seçenekler sırasıyla


En son oluşturulan projeyi düzenleme

Eski proje açmak

Yeni proje oluşturma sihirbazı
(create a new projekt with the proje wızard)

Boş
proje oluşturmak

Pro Tool ile oluşturulan projeyi açmak. Yeni proje oluşturma sihirbazını
mausun sol tuşu ile çift tıklayınız.
Şekil 2.4: PLC cihazı
tipi seçimi

Kullanılacak PLC ve seçilecek mimariye uygun seçeneği bu aşamada belirleyiniz.
Projenize uygun seçenek sizi haberleşme ve teknik detaylar konusunda yönlendirecektir.

16

Örneğin dağınık mimari ile oluşturulmuş
bir sistem için uygun seçenek “Distributed
operatıon” seçeneğidir. Sadece bir PLC ile haberleşen bir operatör paneli için “Small
machine” seçeneğini çift tıklayınız.

Şekil 2.5: Operatör paneli seçim menüsü

Operatör paneli seçim menüsünden kullanacağınız paneli seçiniz. Aynı
menü sizi
kullanacağınız haberleşme ve PLC modeli seçiminde de yönlendirecektir. Micro panel
dışındaki tüm modeller farklı
markaların PLC cihazlarıylada haberleşebilir. Bu kitapta örnek
uygulamalar için OP 177B ve PLC cihazı
olarak Siemens S7 200 haberleşme için IF 1B
kullanılacaktır. Uygulamalar bölümünde farklı
seçeneklerde tercih edilecek.

Projenizin isimlendirilmesini ve gerekli kısa bilgileri yazınız. Bu aşamadan sonra
kullanılacak ekranların genel yapısını
belirleyen menüye geçiniz.

17

Şekil 2.6: Kalıp ( template) ekran hazırlama menüsü

Bu menü sayfasındaki seçenekleri tüm ekran sayfalarına uygulayabilirsiniz. Şirket
logosu, tarih, ekran ismi gibi ekranda görülmesi istenilen detaylar menüden seçilir. Alarm
penceresi ve ekranın görsel düzünlemesini yapabilirsiniz. Gerek görülen sayfalarda bu
yapılandırma daha sonrada iptal edilebilir.

Şekil 2.7: Operatör panelinde kullanılacak sayfa seçim şablonu

Operatör panelinde kullanılacak ekran sayısını
belirleyiniz. Örnek uygulama için
ekran sayısı
3 olarak seçilecektir. Bu aşamada seçilen ekran sayısı
daha sonra çalışma
ekranında da değiştirilebilir.

18

Şekil 2.8: Sayfa özelliği seçim tablosu

Ekranda kullanılacak dil özelliği, runtıme çalışma ve online/offline çalışma özellikleri
seçildikten sonra finish butonunu çift tıklayıp çalışma sayfasına geçiniz. Geçiş sırasında
program ayarlanan özelliklere göre yeni proje oluşturmak için bir süre bekletilir. Ardından
çalışma ekranı açılır.

2.1.2. Çalışma Ekranı
Bu aşamaya kadar öğrendiğimiz bilgiler operatör panelini sisteme bağlamak ve yeni
proje oluşturmak için yapılması
gereken işlemleri kapsıyor. Panelimiz program yapmaya
hazır hâle geldi. Karşınıza çıkan ekrana ‘çalışma ekranı’ diyoruz.

Şekil 2.9: Programlama ekranı

19

2.1.3. Proje Görünüşü
Oluşturulacak projeyle ilgili temel özelliklerin
düzenlenmesi için kullanılacak bölüm. Bu özellikler ekran
sayısı, ekran özellikleri, kullanılacak operatör paneli
sayısı, operatör panellerinin tipi ve özellikleri, operatör
panellerinin haberleşme modelleri gibi özellikleridir.
-DEVICE: Kullanılan operatör panelinin modeli,
parantez içinde gösterilmiş
olan modeldir. Panel modeli
değiştirilmek istenirse sağ tıklanıp Chance device type
seçeneği ile değiştirilebilir.

Karşınıza çıkan menüden kullanacağınız panel
tipini yeniden seçebilirsiniz.

Şekil 2.10: Proje ve ekran özellikleri ekleme menüsü

Rename seçeneği ile panele yeniden isim verilebilir.

Delete seçeneği ile panel iptal edilebilir.

-SCREEN; Projede kullanılan ekranlar. Template, ekranın genel görünüşüdür.

Kaskad tüm ekranlarda kullanılacak kalıp şeklidir. Screen_1 ile adlandırılan ekranların
ismi değiştirilebilir. Örneğin hız kontrolü ile ilgili bir proje söz konusu ise mause sağ tıklanıp
‘rename’ seçeneği ile ‘Motor hızı’ yazıldığında ekran ismi değişecektir.

Add screen seçeneği ile ekran ekleyebilirsiniz.

20

-COMMUNICATION: Ekranlarda kullanılan tagların haberleşmesi panelle
haberleşmesi için kullanılan seçenek, bu seçenek altında Connectıon seçeneği yardımıyla
PLC cihazı
ile panel arasındaki haberleşme sağlanır. Cycles seçeneği ile haberleşme tarama
hızı
(döngü) belirlenir.

-ALARM MANAGEMANT: Panelde kullanılan tüm alarmların düzenlendiği
ekrandır.

-RECIPE: Üretim aşamasında reçete ya da tarif gibi oransal sabitlerin kullanıldığı
işlemler için kullanılan ekran.

-REPORTS: Sonucu rapor olarak istenilen işlemlerde kullanılan menü.

-TEXT AND GRAHIC LIST: Ekranlarda kullanılan text ve grafiklerin listelendiği
ekran.

-RUNTIME USER ADMINISTRATOR: Panel kullanıcılarının yetkilendirilmesi
amacıyla kullanılan ekran. Bu ekranda yetki verilmeyen ya da konulmuş
paswordü
bilmeyenler panelin sınırlandırılmış
ekranlarına ya da işlemlerine ulaşamazlar

-DEVICE SETTING: Operatör paneli ile ilgili ayarların yapıldığı
ekran, ekran
geçişleri, ekranda kullanılacak yazı
tipi ve kalınlıkları, ekranda kullanılan dil ya da diller,
ekranlar arasındaki bağlantı
ve geçişlerin düzenlendiği menü.

-LANGUAGE SETTING: Projede kullanılacak tüm gösterim ve yazılar için
kullanılacak dil ile ilgili ayarların yapıldığı
ekran.

2.1.4. Çalışma Alanı
Seçilen operatör paneli cihazının ekranı
ve tüm fonksiyonlarının izlendiği kısım. Bu
kısıma panelde yapılan garafik ve tuşlarla ilgili tüm işlemler görülür. Programlama
yapılırken kullanılacak olan çalışma alanıdır.

21

FONKSİYON
TUŞLARI

DOKUNMATİK
EKRAN

Şekil 2.11: Operatör paneli genel görünüşü

2.1.5. Alet Kutusu
Ekranda kullanılan tüm çizim, grafik, text, resim, soft

key gibi özelliklerin şekillerinin seçildiği menü.
Menü alt menüleri olarak
Simple object (temel şekiller)
Enhanced object (artan şekiller)

Graphics (grafikler)

22

Library (kütüphane)
menüleri vardır.

Şekil 2.12: Grafik ve şekil menüsü

Kütüphane menüsü kullanıcı
tarafından sık kullanılan objelere kolay ulaşmak
amacıyla kullanılır. Grafik menüsünde çok sayıda objeden proje gösteriminize uygun olanı
seçebilir ya da kendi belgelerinizden yeni obje oluşturup kütüphanenize ekleyebilirsiniz.
Seçilen şekil ya da objenin özelliklerini propertıes menüsünden ayarlayabilirsiniz. Tool
menüsü sadece şekil olarak kaynak sağlar; seçilen şekle özellik belirleme işlemi için
ropertıes menüsü kullanılır.

Şekil 2.13: Grafik şekil atama

23

Şekil 2.14: Grafik renkleri düzenleme

Şekil 2.15: Grafik görüntü ayarları
menüsü

2.1.6. Properties
Proje oluşturma aşamasında yapılan işlem için gerekli olan özelliklerin tasarlandığı
menüdür. Yapılmakta olan işlem ya da düzenlemeye göre özellikler altındaki menü değişir.
Özellikler menüsünün görevi, operatör paneli ile PLC programı
arasındaki istenilen
koordinasyonu en doğru şekilde tasarlamaktır. Çalışma ekranındaki menüleri WİEV menüsü
yardımıyla ya da kısa yol tuşlarıyla ekranda aktif hâle getirebilirsiniz

24

Şekil 2.16: Properteıs menüsünü açma

2.1.7. Proje Oluşturmak
Proje üzerindeki konfigirasyonların nasıl gerçekleştirildiğinin daha iyi anlaşılabilmesi
için küçük bir proje örneği üzerinde uygulama yaparak gösterilecek. Projenin amacı
PLC’de
gerçekle meyve suyu üretimini operatör paneline aktarmak. Bu örnek için panel
programlayıcısından istenilenler şunlardır: su, şeker, aroma ve konsantre meyve suyu
oranlarını
görüntülemek için ekranlar oluşturulacak,

-Operatör kullanıcısı
miktarları
ve oranlarını
ekranda grafik olarak görebilecek,

-Madde miktarı
belirlenen oranları aştığında ya da karıştırıcı
devri ayarlanan
değerlerin dışına çıktığında alarm ekranı
devreye girilecek,

-Tüm alarmlar hafızada saklanacak.

2.1.8. Ekran Ayarları
Yapmak
Örnek projemiz için başlangıç aşamasında 3 ara ekran ve bir tane ana ekran
kullanılacak.

Ekran kalıbını
(template) gördükten sonra, ekran oluşturma işlemini üç farklı
yoldan
gerçekleştirebilirsiniz.

-Proje oluşturma sihirbazı
ile başlangıç aşamasında ekran sayısını
belirleyebilirsiniz.

-Çalışma ekranının sol tarafındaki proje alanından screen komutu altındaki add screen
seçeneğine mause ile tıklayarak.

-Insert, new object in Project, screen yolunu seçerek.

25

Şekil 2.17: Ekran ekleme menüsü

2.1.9. Ekran İsmi Değiştirmek
İsmini değiştirmek istediğiniz ekranın üzerine
mause ile sol tıklayarak rename seçeneği ile işaretleyin, bir
sonraki adımda var olan ismi silip istediğiniz ismi
yazabilirsiniz.

Şekil 2.18 Ekran ismi değiştirme

26

2.1.10. Operatör Panelinin PLC ile Bağlantısını
Sağlamak
PLC’de yüklü olan programın operatör paneli tarafından görülebilmesi için sırasıyla
şağıdaki işlemleri gerçekleştiriniz.

-Proje çalışma alanında Communication seçeneği altındaki connection’u tıklayınız.
Şekilde görülen ekranın görevi cihaz ile panel arasında doğru haberleşmeyi sağlamaktır.
Kullandığınız PLC cihazını
marka ve modelini işaretleyiniz.

Şekil 2.19: PLC ve operatör paneli arasındaki haberleşme ayarları

Interface yani haberleşme arayüzü için IF 1B veya ETHERNET seçeneklerinden sizin
sisteminize uygun olanı
seçiniz. Operatör paneli ile PLC’nin haberleşmesi sağlandıktan
sonra alarm penceresi olmayan pencereler işaretlenir.

Şekil 2.20: Sayfa düzenini hazırlamak

27

İşaretlerin kaldırıldığı
sayfalarda template ekranındaki şekiller görülmeyecektir.

2.1.11. Ekranda Dısplay Oluşturmak
PLC’de var olan bir değeri

operatör panelinde grafik ya da şekil
olarak gösterebilemk için TAG
yapılandırılmalıdır. Örneğimizdeki su
dolum seviyesini ekranda göstermek
amacıyla tag yapılandırınız.
Yapılandırma sağdaki şekilde
gerçekleştirilebilir.

Şekil 2.21: Tag ekleme

Şekil 2.22: Tag ile PLC bağlantısının yapılandırılması

Tag eklendikten sonra, açılan tag ekranına isim, bağlantı
ve adres bilgilerini giriniz.
Aynı işlemleri şeker seviyesini, aroma seviyesini ve konsantre (meyve suyu) seviyesini
görebilmek için tekrarlayınız. Gerekli tagları
yapılandırdıktan sonra tag ekranı aşağıdaki gibi
görülecektir.

28

Şekil 2.22: Tag yapılandırma örneği

Bu aşamadan sonra ekran ismini aşağıdaki şekilde değiştiriniz ve seviye göstergesi
anlamına gelen FİLL LEVELyapınız.

Şekil 2.23:Ekran ekleme ve isimlendirme

Giriş çıkış
(I/0) verilerini ekranda görüntülemek için son olarak OBJECT penceresini
açınız.( object ya da diğer alanların çalışma penceresinde sürekli kalmasını
istiyorsanız
ikonu ile sabitleyiniz).Su seviyesini aktaran icon’u maus ile ekrana taşıyınız.

Şekil 2.24: Ekranda I/O oluşturma

29

İkinci bir yol olarak, Tools menüsünden simple object altındaki I/O field sembolünü

ekrana taşıyarak veri aktara bilirsiniz.
Ekranda veri alanı
oluışturduktan sonra, I/O field özelliklerini yapılandırınız.
Yapılandırma properties alanında oluşturulmalı.
I/O field için properties menüsünde karşımıza çıkan ekran şekil 2.25 dır.

Şekil 2.25: I/O data tipi belirleme

sırasıyla;

-veri tipi(ınput/output, ınput ve output)

-formatı
(bınary,date, date/tame, decimal, hexadecimal ve string)

-sınır değeri ( sayı
olarak)

ayarlayınız.

Ekrana taşıdığınız I/O field alanının fiziksel boyutlarını
mause yardımıyla ya da
properties menüsündeki Layout ile belirleyebilirsiniz. Alan renklendirilmesi vb. tüm
yapılandırmaları
da gerçekleştirbilirsiniz.

Şekil 2.26: I/O sahasının ekran boyutlarını
ayarlama

Bit ayarlama

Operatör paneli üzerinden 0 ya da 1 çıkışı
elde etmek için kullanılır. Ekran üzerine
buton objesi yerleştirdikten sonra events menüsünden bu işlemi gerçekleştirebiliriz. Edit bits
altında set bit seçilmelidir. Ekrandaki text kısmına aktif duruma getirilecek çıkışın ismi
yazılmalıdır.

30

Şekil 2.27: Bit ayarlama

2.1.12. Bar Grafiği
Örnekteki sıvı
seviyesini grafikle de görmek isterseniz Tools menüsünden bar seçerek
gerçekleştirebilirsiniz. Şekil 2.28’de gösterildiği gibi bar sembolünü ekrana taşıyıp properties
de yapılandırınız. Yapılandırmada alt ve üst limitleri yazıp ilgili tagı atayınız.

Şekil 2.28: Bar grafiği oluşturma
Bar grafiği oluşturma

Bar grafiği yapılandırdıktan sonra Layout menüsünden fiziksel ölçülendirme ve
renklendirmeyi yapınız. Scalas ile barın gösterge değerlerini ölçeklendiriniz.

31

Şekil 2.29: Bar grafiği ile PLC bağlantısını
sağlama

Şekil 2.30: Bar grafiği fiziksel boyutlarını
ayarlama

Şekil 2.31: Bar grafiği skala hassasiyeti belirleme

2.1.13. Ekranda Yazı
Kullanmak
Tools menüsünden text field’i seçerek ekrana taşıyınız. Properties menüsünden text
bölümüne, ekranda görünmesini istediğiniz yazıyı
yazınız.

Şekil 2.32: Ekranda text oluşturmak

32

Şekil 2.33: Texti yazma

Örnekteki su sevyesini gösteren bar grafiğinin yanına ‘ W’ harfini text olarak yazınız.

Şekil 2.34: Text hazırlama örneği

Aynı işlemi şeker, aroma ve konsantre için tekrarlayınız.

2.1.14. Ekranda Buton Objesi Oluşturmak
Ekranda buton oluşturmak için Tools menüsünden button sembolünü mauseun sol
tuşu ile tıklayarak ekranda istediğiniz yere sürükleyiniz. Properties menüsünden text ya da
grafik olarak düzenleyiniz.

33

Şekil 2.35: Dokunmatik ekran için buton objesi oluşturma menüsü

Şekil 2.36: Grafik buton oluşturmak istenirse menüde graphic seçeneği tercih edilir

Şekil 2.37: Buton resmi belirleme

Turuncu renkli bölgeye tıklanarak çıkan menüden var olan grafiklerden uygun olan
seçilebilir ya da dosyadan seçilerek yeni grafik oluşturulabilir.

34

Şekil 2.38: Buton grafiği özellikleri belirleme

2.1.15. Çok Konumlu Buton Objeleri
Tool menüsünden buton objesini ekrana maus yardımıyla sürükleyiniz.

Şekil 2.39: Grafik atama

Özelliklerden Graphic seçeneğini işaretleyiniz. Çok fonksiyonlu tuşun OFF konumu
için grafik atayınız. ONN konumu için farklı
bir grafik atayınız.

2.1.16. Animasyon
Simple object menüsünden bir şekil seçiniz ve ekrana taşıyınız. Şekil yerine grafik de
seçilebilir. İkinci aşama olarak Properties menüsünden animasyon seçeneğine geçiniz. Şeklin
hareket yönünü seçip Tag atamasını
gerçekleştiriniz.

35

Şekil 2.40: Hareketli şekil oluşturma

2.1.17. Fonksiyon Tuşları
Fonksiyon tuşu sayısı
kullanılan operatör paneli tipine göre değişir. Fonksiyon

tuşlarının genel kullanımları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
tuş.
Henüz kullanılmayan
Genel kullanım için

atanmış
tuş
(Tamplete
ekranından.)

Sadece bulunduğu
ekran için atanmış
tuş.

Hem genel hem kısmi
kullanım için atanmış
tuş.
Kısayol tuşu.

Template ekranından

Gerçekleştireceğiniz
atamalar genel kullanım
içindir ve tüm ekranlarda
karşınıza çıkacaktır.

Şekil 2.41: Kullanılan tuşların özellikleri

F ile gösterimi yapılan tuşalar ekran fonksiyonları
için kullanılır.
K ile isimlendirilen tuşlar PLC cihazı
ile ilgili fonksiyonlar için tercih edilir.

36

2.1.18. Görsel Şekil Tanımlama
Şekil 2.42: Fonfsiyon tuşlara şekil ekleme

Şekil 2.43: Fonksiyon tuşlarına klasörden şekil ekleme

37

2.1.19. Verileri Grafiksel Olarak Görme (Trend Wiev)
Sürekli değişim hâlindeki verileri garfiksel olarak görmek amacıyla kullanılır. Trend
wiev adıyla yeni ekran oluşturunuz.

Şekil 2.44: Trend wiev ekleme penceresi

Tools menüsünden Trend wiev sembolünü ekrana taşıyınız. Daha sonra properties
menüsünden hangi verilerle grafik oluşturmak istediğinizi belirleyiniz. Grafiğin görsel
seçeneklerini renk yazı
boyutu ve girdi ayarlarını
bu menüden gerçekleştiriniz.

Şekil 2.45 Trend wiev ekleme menüsü

Trend wiev şekil olarak ekrana yerleştirildikten sonra PLC ile veri haberleşmesini
sağlamak için properties menüsünden ilgili tagı atayınız.

Bu tip bir gösterim değişimi zaman göre ya da farklı
değerlere göre takip edilmesi
istenilen uygulamalarda tercih edilir.

38

2.1.20. Birden Çok Sayfa Arasında Geçiş
Şekil 2.46: sayfalar arası
geçiş
için ana ekran oluşturma

Operatör panelinde sayfalar arasında geçiş
yapabilmek için önce ana sayfa ya da giriş
sayfası
oluşturunuz. Bu amaçla ilk ekran sayfasını
isim değiştirerek ana sayfa adını
veriniz.

39

Şekil 2.48: Sayfa seçim ekranı
hazırlama

Mausun sol tuşuyla tüm sayfaları
teker teker ekrana taşıyınız. Taşıma işleminden
sonra ekrandaki şekilleri istediğiniz şekil ve renkte düzenleyebilirsiniz

40

UYGULAMA FAALİYETİ

En az iki sayfadan oluşan PLC cihazının çıkışlarının kontrol edildiği ve yapılan
işlemin grafiksel (zaman, seviye vb.) olarak operatör panelinde gösterildiği ayrıca
tasarlayacağınız sistemdeki oluşabilecek muhtemel hataların operatör panelinde belirtildiği
panel ve PLC programını
yaparak bağlantılarını
gerçekleştiriniz ve sistemi aşağıda verilen
işlem basamakları
ve önerilere göre çalıştırınız.

İşlem Basamakları
Öneriler

Sistemin ihtiyaçlarını
tespit etmek.

Operatör paneli programlama editöründe
yeni proje oluşturmak için sistemin
ihtiyaçlarını
yazılı
doküman olarak
belirleyiniz.

Panelde kulanılacak sayfa sayısını
tespit
etmek.

Hazırlayacağınız program için gerekli
detayları
belirleyiniz. Detay sayısı
için
gerekli sayfa (screen) sayısını
tespit
ediniz.

Sayfanın görsel dizaynını
yapmak.

Tüm sayfalarda olmasını
istediğiniz
özellikleri belirleyiniz. Bu özelliklere
uygun template (ana kalıp) ekranını
oluşturunuz. Giriş
sayfasını
tüm sayfalara
ulaşabilecek şekile tasarlayınız.

Sayfa dizaynında buton, lamba, grafik
öğelerini kumanda edilen programla
irtibatlandırmak.

PLC cihazınıza yüklü örnek programa
uygun şekilde sistem parametrelerini
ayarlayınız.

I/O, grafiksel veri (trend wiev), görsel
şekil, sayısal veri, metin tanımlarını
örneğinize uygun olarak gerçekleştiriniz.

Programı
derlemek.

Programlama editöründe
gerçekleştirdiğiniz programı
uygun bir
isimle kaydediniz.

41

PERFORMANS TESTİ

DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ
Evet Hayır
1 Atölye çalışma kurallarına uygun şekilde giyindiniz mi?
2 Öğretmeninizden konuyla ilgili yeterli teknik bilgi aldınız
mı?
3 Program örnekleri PLC’de yüklü mü?
4 PLC’ye uygun operatör panelini seçtiniz mi?
5 Kullanacağınız operatör panelini device setting menüsünden
seçtiniz mi?
6 Rename seçeneği ile yeniden isimlendirdiniz mi?
7 Program örneğiniz için yeterli sayıda ekran (screen)
oluşturdunuz mu?
8
Oluşturduğunuz ekranları
uygun şekilde yeniden
adlandırdınız mı? Operatör paneli ile PC arasında uygun
bağlantıyı
sağladınız mı?
9 Operatör paneli ile PLC arasında uygun bağlantı
ve
haberleşme sağlandı mı?
10 PLC operatör paneli ve PC arasında haberleşme
sağlanabiliyor mu?
11 Kalıp ekranınını
(template) kendi adınız, logonuz,saat ve tarih
olacak şekilde düzenlediniz mi.
12 Birinci sayfayı
diğer sayfalara geçiş
için uygun şekilde
fonksiyon tuşlarını atadınız mı?
13 Sayısal veri, metin ve bar tanımladınız mı?
14 Görsel ve grafiksel veri tanımladınız mı?
15 Yazdığınız programı
kaydettiniz mi?
DÜŞÜNCELER
…………………………………………………………………………………

DEĞERLENDİRME

Kontrol listesindeki davranışları sırasıyla uygulayabilmelisiniz. Uygulayamadığınız
davranıştan diğer davranışa geçmek mümkün olamayacağından faaliyeti tekrar etmelisiniz.

42

ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3
AMAÇ

Sistemin gerektirdiği hata mesajlarını
eksiksiz yapabileceksiniz.

ARAŞTIRMA

Operatör panelinde kullanıcısının görmesi ya da müdahale etmesi gereken aşamalar
neler olabilir? Değişik markaların program editörleri için kullanılan alarm menülerini
araştırınız.


Hata mesajlarını
görmek için alarm pencereleri hazırlanmalıdır.

Alarm pencereleri alarm tipine göre konfigüre edilir.

Genel anlamda iki tip alarm penceresi kullanılır.

Özel amaçlı
uyarı
ekranları
düzenlenebilir. Biz genel alarm pencerelerini
inceleyeceğiz.

Alarm kullanım amacına göre iki tip olarak verilecektir.
3. HATA MESAJLARINI HAZIRLAMA
DİSCRETE ALARM: Gösterge ya da sistem verilerinde ayarlanan sınırlar icinde
değisim oluştuğunda alarm verilmesi istenirse kullanılır. Durum bildirir.

ANALOG ALARM: Sistem içinde ayarlanan limitler içinde değisim oldugunda
alarm verilmesi icin kullanılır. Analog veri bildirir.

3.1. Discrete Alarm
Operatör panelinde görülmesini istediğiniz verinin alarm penceresi ile tag bağlantısını
sağlayınız.

Şekil 3.1: Alarm penceresi için bağlantı
oluşturma

43

Örnekte bir valfin açık mı
ya da kapalı mı
olduğu görülmek istenmiş
ve buna göre
alarm penceresi ile ilgili tag haberleşmesi sağlanmıştır.

Şekil 3.2: Alarm verilmesi istenen değerin seçimi

Daha sonra ALARM MANAGEMANT menüsünden DISCRETE ALARM penceresi
atayınız.

Şekil 3.3: Alarm penceresi ekleme

44

Alarm koşulları
oluştuğunda kullanılmasını
istediğiniz ikaz şeklini seçiniz.

Şekil 3.4: Uyarı
tipinin seçimi

Şekil 3.5: Tag ile ilgili Bit atamasınışekildeki gibi yapılandırınız

Şekil 3.6: Alarm verilmesi gereken konum seçimi

45

Şekil 3.7: Sistemde kullanılan discrete alarm listesi

3.2. Analog Alarm
Analog alarm için gerekli tag oluşturunuz.

Şekil 3.8: Alarm penceresi içi tag oluşturma

Örnek olarak mikser hızı
kullanılmıştır. Gerekli haberleşme bağlantısını
yapınız.

46

Şekil 3.9: Alarm verilmesi istenen verinin PLC ile veri bağlantısı
ataması

Şekil 3.10: Analog alarm penceresi atama

47

Şekildeki gibi Analog alarm penceresi atayınız.

Şekil 3.11: Alarm penceresi ile mixer hızının bağlantısının yapılması

Şekil 3.12: Alt ve üst hız sınırlarını
belirleyiniz.Alt sınır için DÜŞÜK HIZ üst sınır için ise
YÜKSEK HIZ uyarısı
alarm penceresinde görülecektir

48

3.3. Alarm Mesajı Penceresi Hazırlama
Alarm metinleri için mesaj penceresi oluşturmak gerekebilir. Bu pencereyi hazırlamak
için Yeni pencere ekleyiniz (ADD SCREEN ) ve pencerenin adını
rename seçeneği ile
MESAJ olarak değiştiriniz.

Şekil 3.13: Pencere ekleme

Şekil 3.13: Mikro panel için alarm mesajı ekleme

TOOlS menüsünden ALARM WİEV sembolünü ekrana taşıyınız.

49

Şekil 3.14: Mesaj penceresinde görülecek alarm tipinin belirlenmesi

Şekil 3.15: Alarm mesajlarının sıralanma şeklini seçiniz. Sıralama hata mesajlarının ekranda
yazı
olarak görülme sıralarını
belirler.

50

Bir sistem tasarımıyaparak, bu sisteme ait muhtemelçalışma hatalarınıve bu hataların
UYGULAMA FAALİYETİUYGULAMA FAALİYETİ
sistem tarafından nasıl tespit edilebileceğini ve operatör paneli ile sistemi kontrol eden kişiye
nasıl aktarılacağını
tasarlayarak kontrol programını
oluşturunuz; sistem elemanlarını
temin
ederek bağlantıları
yapınız ve sistemi çalıştırınız.

İşlem Basamakları
Öneriler

Sistemde meydana gelecek muhtemel
hataları
tespit etmek.

PLC’de oluşturduğunuz programın hata
oluşturabilecek ya da dışardan
sınırlandırmalarının görülmesini
istediğiniz kısımlarını
belirleyiniz.

Meydana gelen hatalardan öncelikli olanı
tespit etmek.

Hat öncelikli çıkışları
belirleyiniz.

Belirlediğiniz çıkışların hangi hata tipine
karşılık geldiğini belirleyiniz.

Hata noktasından gelen sinyali kontrol
ünitesine girmek.

Alarm penceresi tarafından denetlenecek
çıkışa uygun alarm penceresini seçiniz
Analog ya da Dıscreete alarm tipi midir
karar veriniz.

Mesajı
verecek şekilde operatör paneli
programını
düzenlemek.

Ekranda görülmesini istediğiniz alarm
pencerelerini ve hata mesajı
penceresini
program editörüyle gerçekleştiriniz.

51

PERFORMANS TESTİ

DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ
Evet Hayır
1 Atölye çalışma kurallarına uygun şekilde giyindinizmi?
2 Öğretmeninizden konuyla ilgili yeterli teknik bilgi aldınız
mı?
3 Program örnekleri PLC’de yüklü mü?
4 Operatör panelinde alarm menülerini incelediniz mi?
5 Analog alarm penceresi uygulaması
yaptınız mı?
6 Dıscrete alarm penceresi uygulaması
yaptınız mı?
7 Alarm mesajları
için pencere hazırladınız mı?
DÜŞÜNCELER
…………………………………………………………………………………

DEĞERLENDİRME

Kontrol listesindeki davranışları sırasıyla uygulayabilmelisiniz. Uygulayamadığınız
davranıştan diğer davranışa geçmek mümkün olamayacağından faaliyeti tekrar etmelisiniz.

52

ÖĞRENME FAALİYETİ–4 ÖĞRENME FAALİYETİ–4
AMAÇ

Yapılan programı
operatör paneline hatasız yükleyebileceksiniz.

ARAŞTIRMA


Farklı
markalar tarafından kullanılan operatör panellerinin PLC cihazları
ile
haberleşme protokollerini inceleyiniz.

Editörde hazırlanan programın yüklenmesi sırasında hangi ortak özelliklerin
kullanıldığını araştırınız.
4. PROGRAMI OPERTÖR PANELİNE
YÜKLEMEK
Şekil 4.1: Operatör paneli ile PLC haberleşme penceresi

53

Kullandığınız operatör paneli ile PLC cihazı
arasında haberleşme ayarlarını
kontrol
ediniz. Haberleşeme ayarları
doğru gerçekleştirilemeyen operatör paneli ile PLC birbirini
göremez. Veri aktarım hızı, haberleşme protokolu, PLC’nin operatör paneli ile
haberleşmesini yapılacağı
rak adresi doğru mu? Kullandığınız PLC cihazının markası
hatasız
olarak girilmiş
mi? Kontrol ediniz.

Şekil 4.2: Program transfer ayarları
penceresi

Proje menüsünden transferi oradan da transfer ayarlarını
resimde görüldüğü gibi
seçiniz.

Şekil 4.3: PLC’deki transfer adresi belirleme penceresi

54

Transfer ayarlarını
PLC ve operatör paneline uygun şekilde gerçekleştiriniz. Transfer
işlemini gerçekleştirip operatör panelinden uygulamalarını
yapınız.

55

UYGULAMA FAALİYETİ

Hazırladığınız kontrol programını aşağıdaki işlem basamakları
ve önerileri dikkate
alarak operatör paneline yükleyiniz.

İşlem Basamakları
Öneriler

Program aracılığı
ile bilgisayar ve
operatör paneli arasında haberleşme
irtibatının kurulması
ve iletişimin
sağlanması.

Haberleşme protokollerini sisteminize
uygun şekilde ayarlayınız.

Operatör panel editörüne yazılan
programın gerekli yönergeleri izleyerek
kontrol elemanına aktarılması.

Programı
transfer edip uygulama
örneklerini test ediniz.

56

PERFORMANS TESTİ

DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ
Evet Hayır
1 PLC cihazınızın markasına uygun haberleşme protokolünü
seçtiniz mi?
2 Veri aktarım hızını
doğru ayarladınız mı?
3 Transfer ayarlarını
gerçekleştirdiniz mi?
4 Operatör paneli ile PLC arasında bağlantı
kuruldu mu?
5 Operatör panelinde gerçekleştirdiğiniz fonksiyon ve diğer
görevleri ekranda denediniz mi?
DÜŞÜNCELER
…………………………………………………………………………………

DEĞERLENDİRME

Kontrol listesindeki davranışları sırasıyla uygulayabilmelisiniz. Uygulayamadığınız
davranıştan diğer davranışa geçmek mümkün olamayacağından faaliyeti tekrar etmelisiniz.

57

MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME
MODÜL YETERLİK ÖLÇME (PERFORMANS TESTİ)

1.
Başlangıç ekranından aşağıdaki özelliklerde proje oluşturunuz.

Küçük makine seçeneğini kullanınız.

TP 170 A serili operatör paneli seçiniz.

1FB1 haberleşme türünü seçiniz.

Sımatıc s7 200 PLC cihazını
seçiniz.

Template (kalıp) ekranda kendi adınızı
kullanınız, tarih ve alarm penceresini
seçiniz.

Bir adet seçim ekranı
(section screen) ve 3 adet detay (detail) ekranı
seçiniz.

Diğer seçenekleri sürekli next butonuyla projenizi sonuçlandırın.
2.
Başlangıç ekranından aynı
uygulamayı öğretmeninizin gözetiminde Large mashıne ve
diğer sistemler için de uygulayınız.
3.
Oluşturduğunuz projeyi açınız, Device seçeneği ile cihaz tipini OP177DP olarak
değiştiriniz.
4.
Değiştirdiğiniz cihazın ismini maus yardımıyla rename seçeneğini kullanarak
değiştiriniz.
5.
Add screen seçeneğiyle ekran ekleyiniz.
6.
New oproject menüsünden başlangıç sayfasına dönünüz.

OP177B COLOR PN/DP cihazını
seçiniz.

1F1B haberleşme tipini seçiniz.

SIMATIC S7 300/400 PLC cihazını
seçiniz.

Ekranı aşağıdaki şekilde ayarlayınız.
Şekil

58


Bir ana ekran 3 detay ekranı
seçiniz.

Sürekli next seçeneğiyle proje tasarımını
tamamlayınız.

Projenizi bu şekliyle kendi adınızla kaydediniz.

Tüm uygulamalar bu proje örneği üzerinden gerçekleştirilecek.
7.
Detail 0.0 ekranını açınız.

-simple object menüsünü açınız.

-Text field ikonunu mause ile ekrana sürükleyiniz.

-Açtığınız text ekranına adınız yazınız.

-Properties menüsünden text için istediğiniz düzenlemeleri yapınız.

-Properties açık değilse wiev menüsünden ekleyebilirsiniz.
8.
Tool menüsünden TEXT objesini ekrana taşıyınız.

-properties ayarlarından MOTOR HIZI yazınız.

-PLC ile tag bağlantısını
properties menüsünden gerçekleştiriniz.
9.
F1 fonksiyon tuşunu her sayfada ana ekrana dönmek için atayınız.

-Template ekranını
seçiniz.

-F1 fonksiyon tuşunu seçiniz.

-Properties’ten GRAFİK’i, işaretleyiniz.

-Grafiklerden HOME’u seçiniz.

-Events menüsünden PRESS’i seçiniz.
59

DERECELEME ÖLÇEĞİ

Modülün Adı
Konu
Amaç
Operatör Panelleri.
Modül Eğitimini
Alanın:
Adı
ve Soyadı
AÇIKLAMA: Bu faaliyeti gerçekleştirirken aşağıdaki dereceleme ölçeğini bir
arkadaşınızın doldurmasını
isteyiniz. Sadece ilgili alanı
doldurunuz.
Aşağıda listelenen davranışların her birinde öğrencide gözleyemedi iseniz (0), zayıf
nitelikte gözlediniz ise (1), orta düzeyde gözledi iseniz (2) ve iyi nitelikte gözlediniz ise
(3) rakamının altındaki ilgili kutucuğa X işareti koyunuz.
GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR
DEĞER ÖLÇEĞİ
0 1 2 3
1 İş
güvenliği tedbirlerini alma.
2 İşi zamanında bitirebilme.
3 Konuyla ilgili teorik yeterliliğe sahip olma.
4 İşlem basamaklarını
doğru sırayla gerçekleştirme.
5 İşlemin amacı
hakkında bilgi sahibi olma.
6 Örnekleri geliştirebilme.
7 Yapılacak işe uygun operatör panelin seçebilme.
8 Operatör panelini programlama mantığını
kavrama.
9 Sisteme ait kontrol girişlerini operatör paneli üzerinden
yapabilme.
10 Sisteme ait hata mesajlarını
operatör paneli üzerinde ifade
etme.
11 Yapılan programı
operatör paneline yükleme.
12 Sistem elemanları
ile operatör paneli arasındaki enerji ve
haberleşme bağlantılarını
yapma.
TOPLAM PUAN
DÜŞÜNCELER
………………………………………………………………………………

60

ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR

http://support.automation.siemens.com/WW/view/en/18656980

http://support.automation.siemens.com/WW/view/en/18660846

http://www.telemecanique.com.tr/te_tr/functions_discovery/dialog/hm_interfac
e.htm

http://www.bilesim.com.tr/tr/index.nsf?lf=/tr/leftbarfuarcilik.html&rf=http://ww
w.bilesim.com.tr/mistoportal/showmakale.nsf?xd=4150.xml

http://www2.automation.siemens.com/salesmaterial-as/catalog/de/st80_d.pdf

http://www2.automation.siemens.com/hmi/html_76/support/tech-doc.htm

http://www.automation.siemens.com/hmi/html_76/products/hardware/panels/17
0-index.htm

61

KAYNAKÇA KAYNAKÇA

AKGÜL Gökalp, Endüstriyel Otomasyon Tekniği, İstanbul, 2005.

ENGİN Türker, Operatör Panellerine Yeni Yaklaşımlar, İstanbul, 2003.

ÖZTÜRK Hatice, Fabrika Otomasyonu, İstanbul, 2005.
62

Leave a Reply