Scada Sisteminin İşlevleri

Scada Sisteminin İşlevleri
SCADA sisteminin işlevleri şunlar olabilir:
Ø İzleme (monitoring) işlevleri
Ø Kontrol işlevleri
Ø Veri toplama
Ø Verilerin kaydı ve saklanması
SCADA sistemleri kullanarak uygulama yazılımı geliştirmek için iletişim
protokollerinin tanımlanması ve veri tabanı yapısının tanımlanması gerekmektedir. İletişim
protokolleri SCADA’nın işletmedeki bilgi omurgası olması görevini yapması için birbirleri
ile iletişim kurması gereken birimlerin haberleşmesini sağlamaktadır.
SCADA sisteminin gözlem ve denetim fonksiyonlarını üstlenmesi için sürece ait giriş
ve çıkış bilgileri bir veri tabanında tanımlanır. Veri tabanında süreç değişkenlerine tekabül
eden her bir bilgi etiket, kapı veya nokta olarak tanımlanır. Bu süreç değişkenlerinin
bulunması gereken seviyelerle ilgili alarmlar ve bu değişkenlerin işlenlenmesi gerektiğinde
kullanılacak işlem blokları veri tabanı tanımlanması fazında gerçekleştirilir.
Scada sistemleriyle aşağıda örnek olarak verilen bilgiler toplanır:

Kalitesiyle İlgili Bilgiler: İşlem sıcaklığı, basıncı, katkı madde miktarları, işlem
süresi, vs.
Üretim Verimliliği İle İlgili Bilgiler: Üretilen malzeme miktarı, toplam duruş
zamanları, nedenleri, vs.
Üretim Maliyetleri İle İlgili Bilgiler: Üretimde kullanılan ham ve ara madde
miktarları, enerji harcamaları, üretim zamanında oluşan maliyetler, vs.
Bakım Amaçlı Bilgiler: Üretim hattının toplam çalışma zamanları, üretim hattındaki
makinaların motor vb. birimlerin çalışma zamanları ve çalışma adetleri ayrıca gerekli akım
ölümleri ile makinalardaki anormalliklerin tespiti.

Çalışanların Kontrolü: Üretim hattında çalışan operatörlerin tespiti.
Üretilen Ürünlerin Kodlanması ile Geriye Dönük Bilgi Edinme: Üretilen ürünlerin
tek-tek belirlenmesi ve hatla ilgili verilerin bu ürünler ile ilişkilendirilmesi.
İstatistiksel Amaçlı Bilgiler: Bozuk, hatalı malzemelerin adetleri, hata nedenleri vb.
SCADA sistemleri süreç değişkenlerini sürekli olarak gözleyip bu değişkenlerin
istenmeyen değerlere ulaşması durumunda operatörü uyarmak üzere geliştirilmiş alarm
yapısına sahiptirler. Alarmlar basit listeler halinde tanımlandığı gibi önem sırasına göre
sınıflandırılmış olarak veya grafik içinde gösterilebilirler.
SCADA sistemleri fabrikadaki değişik vardiyalarda yapılmış üretim sonuçlarını,
sürecin belirli değişkenlerini, olayların sonuçlarını istek üzerine veya olaylar gerçekleştikçe
veya periyodik olarak raporlarlar. Bu raporları işletmenin isteği herhangi bir düzende
hazırlamak mümkündür.
SCADA sistemleri kullanarak üretime dair reçeteler uygulamaya konulurlar. Reçeteler
grafiklerle ilişkilendirilip operatörün reçetelere kolay erişimi ve gerekiyor ise bu reçetelerde
değişiklik yapması mümkün olur. Operatörlerin reçeteleri başlatması veya değiştirmesi
istenmeyen durumlarda ise SCADA programında yazılan reçeteler uygulama esnasında
otomatik olarak çağrılabilirler.
SCADA uygulamalarında yazılımın değişik kullanıcılar tarafından değişik şekillerde
kullanılmasını sağlayan yetki ve güvenlik mekanizması kodlar kullanılarak sağlanır.
Genellikle SCADA paketlerinde kullanıcı kolaylığı sağlayan ve SCADA operasyonlarını
içeren bir denetleme lisanı bulunmaktadır.
SCADA’da oluşan kontrol cihazlarından toplanan her türlü bilgi, Tagname adını
verdiğimiz veri tabanında bir değişkende tutulmaktadır.

SCADA’da Tagname olarak tutulan bu bilgilerin işlenip, işletmenin ihtiyaç ve
isteklerine uygun bir hale getirilmesi gerekmektedir. Üretim tesislerinin toplanan bilgiler
aşağıdaki şekilde kullanılırlar;

Ø Sistemin grafik animasyonunun elde edilmesi.
Ø Toplanan bilgilerin devamlı bir şekilde alarm kriterlerine göre
değerlendirilmesiyle alarmların oluşturulması.
Ø Toplanan bilgilerin kaydedilerek istatistiksel ve geriye dönük kontrol amaçlı
kullanım.
Ø Bilgiler kaydedilirken ya belli aralıkları ile ya da bilgide değişme olduğu zaman
değişme zamanı ile kayıt gerçekleşmektedir.
Ø Hatla ilgili çeşitli trendlerin gerek gerçek zamanlı gerekse tarihsel olarak
izlenilmesi.
Ø Raporlama.
Ø İstatistiksel Process Kontrol (SPC).
Ø Hat ile ilgili parametre ve reçetelerin SCADA sisteminde girilmesi.
Şekil 1.2’de Bir Extruder (Plastik Enjeksiyon ) makinesinin ve Şekil 3’de silo
otomasyonunun scada programı ile kontrolünü sağlayan ekran görüntüleri örnekleri
verilmiştir inceleyiniz.

2009-12-21_233431

Zones Status: Bölge Durumları , Statup Sequence: Başlangıç İşlem Sırası
Şekil 1.2: Bir Extruder (Plastik Enjeksiyon ) makinesinin scada programı ile kontrolü

2009-12-21_233511

Şekil 1.3: Bir silo otomasyonunun ekran görüntüsü

Leave a Reply