Scada İletişim Ağları

Scada İletişim Ağları
İletişim, bir bölgeden başka bir bölgeye, karşılıklı olarak, veri veya haberin
gönderilmesi işlemidir. SCADA Sisteminde sistemin işlemesi için iletişim hayati öneme
sahiptir. İletişim kanallarının veri elde edebilmesi ve kontrolündeki hızı önemli ölçüde
SCADA Sistemini etkilemektedir. Buna bağlı olarak Kontrol Merkezindeki kullanıcı
arabirimi ve uygulama yazılımları da etkilenir. SCADA Sisteminin en yüksek başarı düzeyi
ile uygulaması iletişim sistemine bağlıdır.

İletişim Ağı
Scada sisteminin hız performansını etkileyen en önemli kısmı iletişim ağıdır.
Kontrol1ü yapılan sistemlerin çeşitli otomasyon seviyelerinde birbirine bağlanan birimler
arasındaki veri transferi ve güncelleştirilmesini içeren tüm işlemler iletişim ağlan üzerinden
yapılır. Bu nedenle Scada uygulamalarında haberleşmenin önemi çok büyüktür.
Bu bağlantı türleri fiziksel bağlantı biçimine ve ağ bileşenlerinin coğrafi konumuna
göre yerel (LAN:Local Area Network) ve geniş alan ağları (WAN :Wide Area Network)
olarak sınıflandırılırlar.

Read the rest of this entry »

Scada Sistemlerde Ana Terminal Üniteleri (Main Terminal Unit, MTU)

Scada Sistemlerde Ana Terminal Üniteleri (Main Terminal Unit, MTU)
Merkezi sistem birimi; yöneticilerin, işletme operatörlerini, bakım elemanlarını ve tüm
işletim sistemini gerçek zamanlı görsel olarak izleyebildikleri fiziksel çevredir. Kontrol
merkezinde merkezi bilgisayardan başka bilgisayar terminalleri, bilgisayar ekranları,
yazıcılar bulunur.
Ana Terminal Üniteleri scada sisteminde geniş bir alana yayılmış Uzak Terminal
Birimlerinin koordineli çalışması, Uzak Terminal Birimlerinden gelen bilgilerin
yorumlanması, kullanıcılara sunulması, ayrıca kullanıcıların isteklerini Uzak Terminal
Birimlerine ileterek merkezi kumandanın sağlanması işlevlerine SCADA sisteminde merkezi
sistem birimi yerine getirir.
Ana terminal ünitelerinin görevleri:
Ø Uzak Terminal Ünitelerinden gelen verilerin toplanması
Ø Toplanmış verilerin yazılım programları ile işlenerek ekrana veya yazıcıya
gönderilmesi
Ø Sistemde kontrol edilecek cihazlara kontrol komutu gönderilmesi
Ø Belli olaylar karşısında alarm üretme ve gelen alarmları operatöre en hızlı
şekilde iletme
Ø Meydana gelen olayları ve verileri zaman sırasına göre kaydetme
Ø Başka bilgisayar sistemleri ile iletişimde olma
Ø Dağıtım yönetim sistemi ve enerji yönetim sistemi gibi üst seviye uygulama
programlarını çalıştırma
Ø Yazıcı, çizici, haberleşme birimleri gibi ek birimlerin kontrolü.

Scada Uzak Terminal Birimleri (Remote Terminal Units, RTU)

Scada Uzak Terminal Birimleri (Remote Terminal Units, RTU)
Bir SCADA sisteminde Uzak Terminal Birimleri (RTU), bağlı bulunduğu merkezin
sistem değişkenlerine ilişkin bilgileri toplayan, depolayan, gerektiğinde bu bilgileri kontrol
merkezine belirli bir iletişim ortamı yolu ile gönderen, kontrol merkezinden gelen komutları
uygulayan bir SCADA donanım birimidir.
Aynı zamanda Uzak Terminal Birimleri bulundukları yerde ölçüm ve denetleme
işlemleri yürüten birimlerdir ve RTU (Remote Terminal Unit) olarak adlandırılmaktadır

Read the rest of this entry »

Scada Sistemlerinin Temel Elemanları Nelerdir

Scada Sistemlerinin Temel Elemanları Nelerdir
Bir scada sisteminde uzak terminal birimleri, ana terminal üniteleri, iletişim ağları,
veri toplama üniteleri, sensörler ve algılayıcılar, yazılım, merkezi kontrol odası, kontrol
panoları, scada sistem terminalleri, bilgisayar ekranları, yazıcılar, kesintisiz güç kaynakları
yer alabilir.

SCADA sisteminin yapısı

SCADA sisteminin yapısı
SCADA sisteminin yapısı genel olarak üç ana kısımdan oluşur:
Ø Uzak uç birim (RTU : Remote Terminal Unit)
Veri toplama ve kontrol uç birimlerini oluşturan sistemlerdir.
Ø İletişim sistemi
Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini
sağlayan.sistemlerdir.
Ø Kontrol merkezi sistemi (AKM – Ana Kontrol Merkezi / MTU – Master
Terminal Unit)
Geniş bir coğrafi alana yayılmış tesislerin, bilgisayar esaslı bir yapıyla uzaktan kontrol
edildiği izlendiği ve yönetildiği yer olarak tanımlanabilir.
Aşağıda scada sistemlerinin genel bir şematik yapısı görülmektedir. Bu sistem
sayesinde, bir tesise veya işletmeye ait tüm elemanların kontrolünden üretim planlamasına,
çevre kontrol ünitelerinden yardımcı işletmelere kadar bütün birimlerin kontrolü ve
gözetlenmesi sağlanabilir. Bu sistem, bir dizi elektronik kontrol ünitelerini, endüstriyel
bilgisayarları veya iş istasyonlarını, ve uygulama yazılımlarını ve iletişim bölümlerini içerir.

Read the rest of this entry »

Scada Sistemlerini sağladığı İmkan ve kolaylıklar

Scada Sistemlerini sağladığı İmkan ve kolaylıklar
Ø Kullanıcı tarafından tanımlanmış işletmeye ait mimikler (işletme simülasyonu)
ve mimik ekranda kullanılacak nesneler vasıtası ile işletmenin takibi (seviye,
sıcaklık, basınç, sayısal sinyaller, vana ve motor durumları, sistem durumu
vb…)
Ø Reçete ekranları vasıtasıyla reçetenin girilmesi ve işleyen reçeteler hakkında
operatörlerin bilgilendirilmesi,
Ø Parametre ekranları vasıtasıyla, sistem için gerekli olan parametrelerin girilmesi
(Setpoint, alt ve üst alarm değerleri vb.)
Ø PID parametrelerinin girilebilmesi ve gözetlenmesi
Ø İşletme değerlerinin tarihsel ve gerçek zamanlı trendlerinin tutulması
Ø Anlık ve peryodik raporların (üretim, reçete, stok vb. ) alınması,
Ø Otomatik çalışan sisteme, scada ekranlarından manuel müdahale yapılabilmesi
Ø Alarm ve durumların(event) gösterilmesi ve yazıcıya ve – veya veri tabanına
kayıt edilmesi,
Ø İleri düzeyde kalite kontrol , örneğin istatistiksel proses kontrol- spc) desteği

Scada Yazılımından Beklenenler

Scada Yazılımından Beklenenler
Ø Hızlı ve kolay uygulama tasarımı
Ø Dinamik grafik çizim araçları
Ø Çizim kütüphaneleri
Ø Alarm yönetimi
Ø Tarih bilgilerinin toplanması
Ø Rapor üretimi

Scada Sisteminin İşlevleri

Scada Sisteminin İşlevleri
SCADA sisteminin işlevleri şunlar olabilir:
Ø İzleme (monitoring) işlevleri
Ø Kontrol işlevleri
Ø Veri toplama
Ø Verilerin kaydı ve saklanması
SCADA sistemleri kullanarak uygulama yazılımı geliştirmek için iletişim
protokollerinin tanımlanması ve veri tabanı yapısının tanımlanması gerekmektedir. İletişim
protokolleri SCADA’nın işletmedeki bilgi omurgası olması görevini yapması için birbirleri
ile iletişim kurması gereken birimlerin haberleşmesini sağlamaktadır.
SCADA sisteminin gözlem ve denetim fonksiyonlarını üstlenmesi için sürece ait giriş
ve çıkış bilgileri bir veri tabanında tanımlanır. Veri tabanında süreç değişkenlerine tekabül
eden her bir bilgi etiket, kapı veya nokta olarak tanımlanır. Bu süreç değişkenlerinin
bulunması gereken seviyelerle ilgili alarmlar ve bu değişkenlerin işlenlenmesi gerektiğinde
kullanılacak işlem blokları veri tabanı tanımlanması fazında gerçekleştirilir.
Scada sistemleriyle aşağıda örnek olarak verilen bilgiler toplanır:

Kalitesiyle İlgili Bilgiler: İşlem sıcaklığı, basıncı, katkı madde miktarları, işlem
süresi, vs.
Üretim Verimliliği İle İlgili Bilgiler: Üretilen malzeme miktarı, toplam duruş
zamanları, nedenleri, vs.
Üretim Maliyetleri İle İlgili Bilgiler: Üretimde kullanılan ham ve ara madde
miktarları, enerji harcamaları, üretim zamanında oluşan maliyetler, vs.
Bakım Amaçlı Bilgiler: Üretim hattının toplam çalışma zamanları, üretim hattındaki
makinaların motor vb. birimlerin çalışma zamanları ve çalışma adetleri ayrıca gerekli akım
ölümleri ile makinalardaki anormalliklerin tespiti.

Read the rest of this entry »

Scada Sisteminin Uygulama Alanları

Scada Sisteminin Uygulama Alanları
SCADA sisteminin birçok kullanım alanı vardır. Geniş bir coğrafi alana yayılmış,
bölgesel ve yerel tesislerin bir çoğunda kullanılmaktadır. SCADA sisteminin başlıca
kullanım alanları şunlardır:
Ø Kimya Endüstrisi
Ø Doğalgaz ve Petrol Boru Hatları
Ø Petrokimya Endüstrisi
Ø Elektrik Üretim ve İletim Sistemleri
Ø Elektrik Dağıtım Tesisleri
Ø Su Toplama, Arıtma ve Dağıtım Tesisleri
Ø Hava Kirliliği Kontrolü
Ø Çimento Endüstrisi
Ø Otomotiv Endüstrisi
Ø Bina Otomasyonu
Ø Proses Tesisleri
Türkiye’de birçok scada uygulamasına rastlamak mümkündür. Örneğin İstanbul
metrosunda bulunan yürüyen merdivenler, havalandırma fanları, aydınlatma sistemi, yangın
ihbar ve koruma sistemleri ve enerji dağıtım sistemleri tamamen bilgisayarlarla
izlenebilmekte ve gerekli müdahaleler merkezi kontrol ünitesinden yapılmaktadır.
Bolu’daki deprem konutlarının elektrik dağıtım sistemlerinde de scada sistemi
kullanılmıştır.

Read the rest of this entry »

Scada Sistemlerinin Tanımı

Scada Sistemlerinin Tanımı
Proses (İşlem), Endüstriyel ve Bina Otomasyonunda kullanılan Programlanabilir
Kontrolörler (PLC), Döngü Kontrolörleri, Dağıtık Kontrol Sistemleri (DCS), I/O Sistemleri
ve akıllı sensörler (kontrol ünitesi üzerinde bulunan) gibi çeşitli cihazlardan saha verilerini
sürekli ve gerçek zamanlı olarak toplayan, tanımlanan kıstaslara göre bu bilgileri
değerlendirmeye tabi tutup gerektiğinde kullanıcıya erken uyarı mesajları üreten, üretimi
etkileyen çeşitli etkenlerin merkezi bir noktadan grafiksel veya trend olarak gözetlenmesini
sağlayan ve sahadaki kontrol noktalarının uzaktan denetlenebilmelerine imkan sağlamak
amacıyla kullanılan sistemler Denetleyici Gözetim ve Veri Toplama (SCADA “Supervisory
Control and Data Acquisition”) sistemi olarak tanımlanabilir.
“Supervisory Control and Data Acquisition” ifadesi 1960’larda Bonneville Power
Administration tarafından ortaya atılmış bir terimdir. “Supervisory Control and Data
Acquisition” terimi ilk olarak PICA (Power Industry Computer Applications) konferansında
1973’te yayınlanmıştır.
SCADA sistemi, veri toplama ve telemetri (kablosuz veri aktarma)’nın bir
kombinasyonudur. Veri toplama ve merkezden veri gönderme, analiz yapma ve daha sonra
bu verilerin bir operatör ekranında gösterilmesi işlevlerini gerçekleştirir. SCADA sistemi
saha ekipmanlarını görüntüler ve aynı zamanda denetler.

Read the rest of this entry »