Kumanda Devresinin Çizimi Nasıldır Resimli anlatım

Kumanda Devresinin Çizimi Nasıldır Resimli anlatım
Kumanda elemanlarının bulunduğu devredir. Şemaların çiziminde Resim 1.3’te
görüldüğü gibi devre elemanları sistem çalışmazken gösterilir.

2010-01-17_212539

Resim 1.3: Örnek bir kumanda çalışma panosu
Karşımıza çıkan problemin çözümünde doğru elemanların seçilmesi çok önemlidir.
Çizim yapılırken elemanların yerleştirme sırasına dikkat edilmelidir.
Kullanılacak elemanlar doğru olarak seçildikten sonra uygun çalışma mantığı
kurulmalı, devre elemanları teker teker yerlerine konulmalı, her devre elemanı
yerleştirildikten sonra çalışma gözden geçirilmeli, eksiklikler uygun sıraya göre
yerleştirilmeli ve bu işlem istenilen çalışma şekli elde edilinceye kadar devam ettirilmelidir.
Kumanda devresi çizilmeye başlanılmadan önce “Bizden istenilen nedir?” Sorusu
cevaplandırılmalıdır. Bundan sonra istenilen çalışma şekli için hangi devre elemanlarını
seçmeliyim? Bu elemanları çalışma şekillerini dikkate alarak hangi sırayla yerleştirmeliyim
ve bu işlemleri tamamladıktan sonra kurulu bu devrenin akım yolu takibini nasıl
yapmalıyım? En son olarak da hangi norma göre çizim yapmam gerekir?
Sorularına cevap verebilmeliyim.
Kumanda devresinin çiziminde seçilen çizim şeklinin ( normunun ) de anlaşılabilir
olması da ( Herkes tarafından bilinen veya yaygın olarak kullanılan norm ) önemlidir.
Ayrıca Şekil 1.3’te görüldüğü üzere farklı ülke normlarını da aynı çizim içerisinde
kullanmamalıyım, yani Amerikan normu ile başlayıp Alman veya TSE’ ye göre çizime
devam etmemeliyim. Bu şekilde anlam karmaşasına ve yanlışlıklara sebebiyet vermiş
olurum

2010-01-17_212617

Şekil 1.3: Kumanda şeması çizimi gösteriliş şekilleri
Yukarıda yaptımız açıklamaları dikkate alarak örnek bir çizim yaparsak;
Örnek: Sadece start (Başlatma) butonuna bastığımızda çalışması istenilen bir
asenkron motor için gerekli kumanda devresini kurunuz.
Gerekli kumanda devresini çizmeye başlamadan önce şu soruların cevabını verebilir
olmam gerekir.
1) Benden istenilen nedir?
Bir asenkron motorun sadece start butonuna basılı olduğu sürece çalışması
2) Buna göre hangi devre elemanlarını kullanmam gerekli?
Asenkron motoru çalıştırmak için bir kontaktör, bu kontaktöre enerji uygulayacak olan
start butonu, stop (durdurma ) butonu, motoru koruyabilmem için bir aşırı akım rölesi,
Sistemi koruyabilmem için sigorta.
3) Bu devre elemanlarını hangi sıraya göre yerleştirmeliyim?
Sigorta, aşırı akım rölesi, stop butonu, start butonu, kontaktör.
Bu üç soruya verilen doğru cevaplar bana kumanda devresini çizebilmemde yardımcı
olacaktır.

Şimdi verdiğim cevapları dikkate alarak benden istenilen kumanda devresini çizmek
için seçtiğim elemanları sırasıyla ( Resim 1.4’te görüldüğü gibi ) yerlerine koyalım.

2010-01-17_212708

Resim 1.4: Kumanda devre elemanları ve sembolleri ( Amerikan normu )
Daha sonra devre elemanlarını çalışma sırasına göre akım yolunu takip ederek
sırasıyla Şekil 1.4’te görülen çizimimizi yapalım. Fazdan (L1) sigorta girişine, sigorta
çıkışından aşırı akım rölesi kapalı kontağına, aşırı akım rölesi kapalı kontağı çıkışından stop
butonu girişine, stop butonu çıkışından start butonu girişine, start butonu çıkışından
kontaktör bobini girişine, kontaktör bobin çıkışından nötr (N) noktasına girerek çizimimizi
tamamlamış oluruz.

2010-01-17_212746

Şekil 1.4: Üç fazlı asenkron motorun kesik çalışmasına ait örnek şema
Yine devrenin çalışmasını Şekil 1.4’ten kontrol edelim. Akım; sigorta, aşırı akım
rölesi kotağı ve stop butonuna kadar ulaşır. Start butonuna basıldığında kontaktör enerjilenir
ve motor çalışır. Start butonundan elimizi çektiğimizde akım devresini
tamamlayamadığından kontaktör enerjisi kesilir ve asenkron motor durur.
Çalışma şeklini kontrol ettikten sonra, çizdiğim kumanda devresi benden istenilen
problemin çözümü oluyorsa kumanda devresini başarıyla tamamlamışım demektir. Eğer
istenilen problemin çözümüne ulaşamamışsam devrenin çalışmasını yeniden kontrol etmeli
ve eksikliğin nereden kaynaklandığını bulmam gerekir. Bunun içinde seçtiğim kumanda
elemanlarını, çalışma sıraları ve yerlerine göre yeniden kontrol etmeli ve kullanmam gerekli
olan bir devre elemanı var ise onu da dikkate alarak yeniden çizim yaparak devrenin
çalışmasını kontrol etmeliyim.

Leave a Reply