Foto transistörler Yapısı ve Çalışması

Foto transistörler Yapısı ve Çalışması
Foto transistörler beyz-kollektör birleşim bölgesine ışık gelecek şekilde yapılmış
normal NPN ve PNP transistörlerdir. Ön yüzlerinde ışık algılama pencerecikleri veya ışık
odaklama mercekleri bulunmaktadır.
Bir foto transistör; bir foto diyot ile normal transistörden oluşan eş değer devre gibi
düşünülebilir. Üzerine ışık geldiği zaman iç fotoelektrik olayı gereğince beyz-kollektör
birleşim bölgesinde yük taşıyıcıları serbest hale geçerler ve bu yük taşıyıcıları tarafından
oluşturulan akım beyz akımı gibi etki yaparak transistörü iletime götürür. Beyz akımı ışık
şiddeti ile doğru orantılı olarak artarak transistörü daha çok iletime götürür.
Foto transistörlerde beyz bağlantı ucuna genellikle gerek duyulmaz, fakat beyz ucu çalışma
noktasının ayarlanmasını kolaylaştırır. Bu yüzden foto transistörler; beyz uçlu veya beyz
uçsuz olarak piyasaya sunulmuşlardır.
Ayrıca foto diyot veya foto transistörlerin ön kısımlarına, ortam ışığının etkisini
azaltmak amacıyla normal ışığı hemen hemen hiç geçirmeyen; fakat IR ışınlarını geçiren,
çok koyu, mor renkli koruyucu plaka yerleştirilmektedir.
Burada sayısal sinyal olarak gelen ışın, kondansatörden geçtikten sonra e-fonksiyonlu
zayıf bir sinyale dönüşmektedir. Bu sinyal yeterli şekilde yükseltilerek bir Schmitt-Trigger
devresinden geçirilerek tekrar keskin kenarlı orjinal hale getirilmektedir.

2009-10-27_143607

UA
10 K
Yukardaki örnek devrede beyz ucu kullanılmadığı için
çalışma noktası sıfırdadır. Yani foto transistör ışık ya da ışık
sinyali almadığı sürece çıkış gerilimi UA sıfırdır ve ışık ya da
ışık sinyali geldiğinde ise besleme gerilimine kadar yükselebilir.
Burada vericiden gönderilen ışık sinyalinin yanı sıra ortam ışığı
da transistörün iletkenliğini etkileyerek çalışma noktasının
kaymasına ve hatalı algılamalara sebep olabilir. (Dikkat!)

2009-10-27_143705

Yukardaki devrede ise vericiden gönderilen
sinyalin sayısal ışık sinyali halinde gönderilmesi ve
bu AA sinyalin gönderilen ışın frekansına uygun
değerde seçilen bir kondansatör ile değerlendirme
katına, çıkış sinyali olarak aktarılmasına örnek
verilmiştir. Burada ortam ışığının foto transistörü
etkileyerek çalışma noktasının kaymasının, sayısal
sinyalin algılanmasında bir rolü kalmamıştır. Çünkü
sadece değişken ışık sinyali kondansatör tarafından
aktarılmaktadır. Çalışma noktasının kayması DA
değişiklik demektir ve kondansatör tarafından
aktarılmaz.!
UA
UB
10 K
Sayısal ışık
sinyali
(Genellikle
İnfraruj)

Leave a Reply